Teken en schilder zo groot als jij het ziet

Teken en schilder zo groot als jij het ziet

zichtmaat3w

Hoe teken en schilder je iets op ware grootte? Door je tekenbord of schildersezel pal naast je onderwerp te zetten, op gelijke hoogte van het object dat je wilt tekenen.  Als je het onderwerp groter wilt afbeelden, zet je de ezel naar achteren. Wil je een kleinere afbeelding, dan zet je de ezel naar voren.

In het Engels heet dit sight-size. Ik zocht naar een Nederlandse vertaling of überhaupt iets over deze methode, maar kon niets vinden. Zichtgrootte of zichtmaat zijn bruikbare termen. Het gaat immers om het zicht, blikveld en de afmeting van hetgeen je wilt afbeelden.

Hoe werkt het?

zichtmaatw

Om de methode te testen maakte ik deze opstelling. Ik ben lang (1,91 meter) dus om iets ongeveer op ooghoogte te krijgen moet mijn onderwerp, een kan, vrij hoog staan.

Iets op zichtgrootte tekenen of schilderen doe je staand. Waarom? Als je staat kun je naar achteren lopen. Heel belangrijk, want alleen op afstand kun je het onderwerp en jouw tekening/schilderij in één oogopslag zien.

Als je zit lukt dit niet. Je zit met je neus op je papier en kunt geen afstand nemen. Je blik gaat van het onderwerp naar je tekening. Terug naar het onderwerp, dan weer naar je tekening, enzovoorts.

Je bent voortdurend aan het switchen en moet constant bepalen of de verhoudingen op de tekening of het schilderij kloppen. Bij het tekenen op zichtgrootte doe je dit ook, maar je zult zien dat je sneller fouten en afwijkingen opmerkt. Dat kan doordat je het voorwerp en de afbeelding daarvan in één oogopslag met elkaar vergelijkt.

 

zichtmaatw

De opstelling. Rechts de kan, links daarvan twee schilderijen die ik ervan maakte. Op ongeveer tweeënhalve  meter afstand had ik dit uitzicht. Pal links van de kan ontstond mijn stilleven.

Het is van belang dat je tekening en het voorwerp pal naast elkaar staan. Zodat je niet wordt afgeleid door een gat tussen je papier en het voorwerp (“Mind the gap”, in het Engels).

Van de zijkant ziet het er dan zo uit:

zichtmaat4w

Op deze tekening zie je dat de ezel achter de kan is geplaatst. Gevolg: de kan op mijn papier wordt iets groter dan de werkelijke kan. Dat is iets waar je zelf mee kunt spelen. Kleine voorwerpen iets groter afbeelden werkt plezierig vind ik, maar dat is een kwestie van smaak en van proberen.

Kijken en meten op afstand

Dan nu het tekenen. Zoals altijd is het handig om van groot naar klein te werken. In dit geval eerst de bovenkant van de kan tekenen, dan de onderkant, de breedte, vervolgens de curven links en rechts. Kleinere zaken als handvatten, openingen en het randje als laatste.

Het meten deed ik als volgt: arm uitgestrekt en met een recht voorwerp (potlood, liniaal, penseel) de boven- en onderkant van de kan bepalen op je tekening. Idem met de breedte. Let op: dit doe je allemaal op afstand (zie de tekening hierboven).  Vervolgens loop je naar je tekening en teken je ZONDER naar het voorwerp te kijken. Vervolgens loop je terug naar je standplaats, om te zien of het klopt wat je hebt getekend.

Hoever moet je van je onderwerp af gaan staan? Dat ligt aan de grootte van het voorwerp. Een vuistregel die ik weleens lees: drie, vier keer de hoogte van het onderwerp. Dat is iets om zelf uit te vogelen. Waar het om gaat is dat je voorwerp en tekening in één oogopslag  kunt zien, zodat eventuele verschillen meteen opvallen.

Waar is precies die werkbare standplaats? Die vind je snel genoeg. Als je een paar keer heen en weer hebt gelopen, is je positie duidelijk en neem je die als vanzelf in. Ik dacht dat ik mijn standplaats moest markeren met tape op de grond, maar dat is overbodig. Je merkt wel op welke plek je de tekening en het voorwerp in één blik goed ziet en goed kunt vergelijken.

zichtmaat2w

Het linker schilderij is acrylverf op papier, ‘s avonds bij lamplicht gemaakt. De middelste is olieverf op hardboard, bij daglicht gemaakt. Voor de goede orde: ook het linker schilderijtje had ik pal naast de kan op mijn ezel bevestigd.

De kritische kijker ziet dat er wel wat schort aan mijn weergave van de werkelijkheid. De kan links is iets te smal, de middelste wat te dik. En die rondingen vliegen hier en daar ook uit de bocht. Toch was ik tevreden over deze eerste proef met “teken zo groot als je het ziet”.

In het begin is het vreemd om te tekenen (met verf in mijn geval), zonder op dat moment naar het voorwerp te kijken, maar dat went snel. Bijzonder is om gaandeweg te ontdekken dat deze methode ‘klopt’. Je ziet voor je ogen een voorstelling ontstaan die 1 op 1 overeenkomt met de werkelijkheid.

Is zichtmaat, zichtgrootte of sight-size alleen maar bedoeld om accuraat en ”levensgroot” te kunnen tekenen? Nee, ook toon (licht en donker) en kleur op je werk, in vergelijking met het onderwerp, kun je in één oogopslag zien.

Deze methode is bij uitstek geschikt om alleen in je atelier uit te voeren. Bijvoorbeeld bij het maken van een stilleven, portret of compleet figuur.

Op internet zag ik een foto van iemand die werd geportretteerd door twee schilders die hun ezels aan weerszijden van die persoon hadden opgesteld. Dus twee kunstenaars die zij aan zij werken aan een en hetzelfde onderwerp, dat lijkt het maximum aantal voor deze methode.

Meer weten?

Wie sight-size googelt krijgt miljoenen hits op internet. De eeuwenoude methode lijkt in de twintigste eeuw in onbruik te zijn geraakt en wordt in deze eeuw vooral gebruikt in  zogeheten klassieke ateliers.

Meer informatie is te vinden op Engelstalige websites zoals hier of hier.

Wie aan het lezen slaat zal merken dat de nauwkeurige tekenaars niets anders doen dan meten. Met touwtjes, passers, waterpassen en linialen wordt het onderwerp – vaak een gipsen beeld – zeer zorgvuldig gekopieerd naar het papier.

Ieder zijn hobby en wat mij betreft hoeft het zover niet te gaan. Maar zichtgrootte, zichtmaat of sight-size is een handige methode, eenvoudig van opzet, die tot mooie resultaten kan leiden.

Heb je aanvullingen, vragen, reacties? Laat het weten!

 

Facebookmail

Stel

Twee filmsterren tijdens een première op de rode loper. Ze zijn al tig keer gefotografeerd en maken ook een foto van zichzelf.   Een Bollywood en Hollywood ster, samen op de foto. Couple selfie, olieverf op paneel, 110 x 122 cm.

couplew couple2w

Facebookmail

mother selfie

Moeder en kind

Wanneer is een schilderij af? Ik had de achtergrond, vloer en het gordijn geschilderd en had de baby geschetst. Dit schilderij heeft een roze ondergrond. Het contrast met het zwart-wit vond ik te mooi om te verbergen. Tijd om te stoppen. Is het bij een schets gebleven, is het nog niet af, of juist wel? De kijker mag het zeggen. Mother selfie, olieverf op paneel, 122 x 81 cm..

motherw mother3w mother2w

 

 

Facebookmail

Bathroom selfie

Bathroom selfie

Hele volksstammen laten op internet de wereld zien hoe mooi ze zijn. Borsten en billen  selfies. Sommigen worden beroemd door hun achterste, discussie oproepend op social media over de vraag of de rondingen echt of nep zijn. En  deze vrouw in haar badkamer? Volgens mij is ze helemaal echt.  (Bathroom selfie, olieverf op paneel, 110 x 122 cm.)

privatew private2w

Facebookmail

Bovenop de wereld

On top of the world

Bovenop de wereld. Mensen willen op een ‘bijzondere plek’ worden vereeuwigd. In iedere geval laten zien dat ze ergens geweest zijn, zodat het niet onopgemerkt blijft. Deze man klom bovenop een wolkenkrabber in, als ik me goed herinner, Singapore. Olieverf op doek, 118 x 185 cm..

On top of the world. People and selfies. This guy climbed all the way up and made a selfie, I think on a high-rise in Singapore. Oil on canvas, 118 x 185 cm..

ontopoftheworldw ontopoftheworld3w ontopoftheworld2w

 

Facebookmail

Alles oder nichts

Alles oder nichts

Selfie, betekent het wat of heeft het niets te betekenen?
Ik werk aan een serie schilderijen met als thema “selfie”.
Dit is er een van. Vier vrouwen tijdens een party in New York. Ik zag een foto in een Duitse krant, onder de kop “Alles oder Nichts”.
Alles oder Nichts leek mij een goede titel. Olieverf op paneel, 90 x 180 cm.

allornothingweb allornothing4w allornothing3w allornothing2w

Facebookmail